مسئله ما از قبيل مورد اول است كه ظن به صدور روايات در آن كافى است نه از قبيل آيات قرآن كه بايستى قطعى باشند « 1 » . ليكن اين سخن درستى نيست چون كه اينجا سخن از نسخ مطلق نيست . بلكه مراد نسخى است كه بر آيات ثابت قرآنى وارد شده است لذا بايستى قطعى الصدور باشد و ظن در اينجا كفايت نمىكند . و تا قرآنى بودن آيه‌اى ثابت نگردد ، حكمى مشخص نمىشود و آيه‌اى ثبت نمىگردد تا نسخ شامل آن گردد . و اين سخنى درست است كه ابن عبد الشكور مورد اشاره قرار مىدهد . اما دكتر عبد المنعم نمر ، هر دو دسته نسخ را رد مىكند . و در مقابل حديث عايشه كه از بودن دو آيه دربارهء رضاع تا پس از مرگ پيامبر - ص - خبر مىدهد مىگويد : « . . . اگر اين دو آيه تا پس از مرگ پيامبر بوده‌اند و اصحاب آنها را قرائت مىكردند پس اين دو آيه چه شده‌اند ؟ ! و چطور تلاوت و حكم اين دو آيه نسخ مىگردند در حالى كه حكم اين آيات معمول به شافعىها است هر چند كه حنفىها به آنها عمل نمىكنند ؟ ! و اساسا هدف از حذف تلاوت و حكم آيهء ناسخ چيست ؟ ! به فرض كه حذف تلاوت و حكم آيه منسوخ را بپذيريم . . . » . علما و انديشمندانى براى اين آيات و حذف آنها توجيهات و حكمتهايى ذكر مىكنند كه تاب مقاومت در برابر نقد و نظر را ندارند « 2 » . ناگفته نماند بيان فوق شامل نسخ تلاوت و بقاى حكم هم مىگردد . امّا آبيارى در مقام رد نسخ تلاوت و حكم با هم برآمده مىگويد : « . . . اين مسئله از مسائلى است كه بيان آنها باعث سقوطشان مىگردد و نيازى به دليل براى نفيشان نمىباشد . خداوند بسيار بزرگتر از آن است - پيامبرى و رسالت يك پديده آسمانى بود - كه پس از تشريع حكمى آن را تعديل كند و يا پس از مدتى آن را كلا ملغى اعلام نمايد . پيامبر هم وحى آسمانى را بر مردم مىخواند و سخن خداوند را بيان مىكرد . و تمام تلاش پيامبر - ص - بر آن بود تا كلام خداوند با سخن ديگرى مخلوط نگردد و پيام الهى دست نخورده باقى بماند . و اگر هم كسى احيانا گوشش وى را فريب مىداد بسيار زود به راه سلامت بر مىگشت و غلط خود را تصحيح مىنمود و با مراجعه به پيامبر يا يك

--> ( 1 ) مباحث فى علوم القرآن / قطان ، ص 238 . ( 2 ) علوم القرآن الكريم ، ص 218 .